Với đặc thù là huyện sông nước, hệ thống giao thông của Ngã Năm chủ yếu là đường thuỷ và các tuyến đường chưa phát triển đồng bộ. Điều này gây không ít khó khăn cho việc đi lại, nhất là việc đến trường của học sinh các ấp ở vùng sâu. Do nhu cầu học tập của học sinh trong thời gia tới, UBND huyện chỉ đạo ngành Giáo dục mở rộng mạng lưới trường lớp theo xu hướng xây dựng trường với nhiều điểm lẻ.

Sau 5 năm (từ khi chia tách huyện) thực hiện quy mô trường lớp mở rộng theo hướng đa dạng hóa các loại hình, số học sinh hàng năm đều tăng, nhất là bậc học mầm non; điển hình năm học 2004 – 2005, quy mô giáo dục mầm non chỉ 4 trường, 56 lớp với 1.739 cháu đến năm học 2009 - 2010 tăng lên 6 trường với 94 lớp và 2.325 cháu. Hầu hết các trường mẫu giáo đều có nhiều điểm lẻ, có những trường có từ 8-9 điểm lẻ. Song quy mô giáo dục tiểu học lại có xu hướng giảm và đi vào ổn định, do việc thực hiện phổ cập giáo dục đúng độ tuổi. Nếu năm học 2004 - 2005, toàn huyện có 16 trường (3 trường ghép nhiều cấp học) với 355 lớp và 9.592 học sinh, thì năm học 2009 - 2010 có 20 trường (2 trường ghép nhiều cấp), với 351 lớp và 8.547 học sinh (tăng 4 trường và giảm 4 lớp, 982 học sinh). Bậc trung học cơ sở hiện có 5 trường, 1 trường cấp 2-3 với 139 lớp, 4.824 học sinh (tăng 2 trường; giảm 11 lớp và 898 học sinh so năm học 2004-2005).

Một thực trạng chung là phần lớn các Trường Mầm non, Tiểu học, Trung học cơ sở đều có nhiều điểm lẻ, khoảng cách từ điểm trung tâm đến điểm lẻ khá xa; tỷ lệ học sinh yếu kém còn cao (khoảng 5%); công tác phổ cập giáo dục tiểu học chưa đạt tỷ lệ quy định (80%); chất lượng dạy và học chưa đồng đều giữa điểm trung tâm và điểm lẻ; từ đó đã gây khó khăn không nhỏ trong công tác quản lý, nâng cao chất lượng dạy và học. Từ thực trạng trên cho thấy, việc quy hoạch lại mạng lưới trường lớp là nhu cầu cấp thiết của xã hội. Nhu cầu dạy và học cần có cơ sở vật chất và thiết bị đồ dùng dạy học hiện đại để trang bị cho học sinh nền tảng tri thức vững chắc, đủ tự tin để bước vào cấp học cao hơn. Đây cũng là điều kiện cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục của đất nước trong quá trình hội nhập.

Mục tiêu của việc quy hoạch mạng lưới trường lớp giai đoạn 2010-2015, định hướng đến năm năm 2020 là sắp xếp lại trường lớp hợp lý, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục, xây dựng các trường theo tiêu chí trường đạt chuẩn quốc gia; bố trí các điểm trường phù hợp với tình hình giao thông, hạn chế tình trạng quá nhiều điểm lẻ; quy hoạch hợp lý diện tích sân chơi ở các điểm trường (tối thiểu từ 6 - 10m²/ học sinh); hệ thống lại mạng lưới trường lớp, huy động kinh phí đầu tư phòng chức năng tạo điều kiện tốt cho giáo viên học sinh thực hành, thí nghiệm, làm phong phú thêm bài giảng, hạn chế tình trạng dạy chay, lý thuyết suông.

Phấn đấu đến 2015 tỷ lệ mẫu giáo trong độ tuổi đạt từ 70 – 75%; tiểu học trong độ tuổi đạt 99%; THCS đạt từ 85-90%. Về mạng lưới trường lớp có 100% xã - thị trấn có trường Mẫu giáo; đến năm 2020 có 100% xã- thị trấn có nhà trẻ. Về chất lượng học sinh khá giỏi từ 40 – 50%; phấn đấu đến năm 2015 có 11 trường đạt chuẩn quốc gia (Tiểu học 5, THCS 3, Mẫu giáo 3); giáo viên tiểu học chuẩn hóa 100%, trong đó có ít nhất 30% có trình độ đại học, cao đẳng; 100% cán bộ quản lý đủ tiêu chuẩn chuyên môn; hiệu trưởng các trường THCS có ít nhất 80% trình độ đại học.

Để đạt được những mục tiêu đã đề ra, giải pháp đặt ra cho ngành giáo dục là: Tăng cường công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức trong cán bộ, giáo viện và toàn xã hội. Quy hoạch, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giáo viên phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục; thực hiện chính sách đãi ngộ giáo viên. Đặc biệt là nội dung chương trình giáo dục gắn với nhu cầu nguồn nhân lực phát triển kinh tế xã hội của huyện. Từng bước hiện đại hóa trang thiết bị dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin vào việc đổi mới phương pháp giáo dục và quản lý.

Theo ước tính, tổng số vốn đầu tư lên tới 148 tỷ 636,2 triệu đồng, bao gồm: Vốn trái phiếu Chính phủ, vốn của tỉnh, vốn ngân sách huyện và vốn huy động từ các tổ chức chính trị- xã hội….