Ngày 12/3/2010, tại Sóc Trăng, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp UBND tỉnh Sóc Trăng tổ chức Hội nghị triển khai các giải pháp đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt, phòng chống hạn và xâm nhập mặn các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Tham dự Hội nghị có đại diện lãnh đạo ngành Nông nghiệp 13 tỉnh ĐBSCL, các Cục Thủy lợi, Trồng trọt, Nuôi trồng thủy sản, Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam, Trung tâm Quốc gia nước sạch và VSMTNT... Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT Cao Đức Phát dự và chỉ đạo Hội nghị.

Theo Cục Trồng trọt - Bộ NN&PTNN, với nắng nóng như thời gian qua và diễn biến thời tiết theo dự báo sẽ nắng hạn gay gắt trong tháng 3-4, khả năng vụ xuân hè - hè thu sẽ bị ảnh hưởng nặng của hạn mặn. Mực nước trên các sông chính trong khu vực như sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây, sông Tiền, Hàm Luông, Cổ Chiên... đều thấp hơn và độ mặn cao hơn cùng kỳ nhiều năm. Độ mặn trên sông Hậu đo được vào cuối tháng 2 tại Vàm Cầu Quan (Trà Vinh), cách biển 50 km, là 8 g/lít. Tại hệ thống Quản Lộ - Phụng Hiệp, mặn đã xâm nhập vượt qua ranh giới 2 tỉnh Sóc Trăng và Bạc Liêu vào trục kênh Nàng Rền, xâm nhập vào tiểu vùng giữ ngọt của Bạc Liêu và có nguy cơ ảnh hưởng tới 30.000 ha lúa đông xuân của tỉnh này. Tại Cà Mau, Kiên Giang và An Giang, việc kiểm soát mặn, giữ ngọt là rất khó khăn do hệ thống kênh nội đồng đã cạn và nước mặn vào sâu trong các tiểu vùng giữ ngọt...

Trước tình trạng nắng nóng khô hạn đe dọa ảnh hưởng đến diện tích lúa khá lớn của các tỉnh trong khu vực, các địa phương khu vực ĐBSCL đã triển khai các biện pháp cấp bách phòng chống hạn và mặn xâm nhập như: Đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình thủy lợi nội đồng, nạo vét hệ thống kênh mương đã bị bồi lắng để dẫn và trữ nước ngọt phục vụ sản xuất, ngưng xuống giống vụ lúa xuân hè, kể cả hè thu chính vụ ở những vùng không thuận lợi về nước. Lãnh đạo ngành Nông nghiệp các tỉnh cũng nêu thực trạng hạn, mặn xâm nhập và các nỗ lực phòng chống hạn, mặn cứu lúa đông xuân, xuân hè; giải quyết, cung cấp nước sinh hoạt phục vụ cho dân. Các địa phương đề nghị Trung ương, Bộ NN&PTNT cần xem xét những chính sách hỗ trợ đồng bộ trong việc phòng chống hạn, phục vụ tưới tiêu cho nhân dân như xăng dầu bơm nước, kinh phí nạo vét kênh mương... để hạn chế thiệt hại do ảnh hưởng của hạn mặn.

Ngoài các giải pháp phòng, chống hạn, mặn xâm nhập với vùng sản xuất lúa, Hội nghị cũng tập trung bàn về các giải pháp cấp bách đảm bảo cung cấp nước sạch nông thôn cho những vùng khó khăn về nước sinh hoạt. Theo Trung tâm Quốc gia nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn, ĐBSCL có nguồn nước mật khá phong phú nhưng chia làm 2 mùa rõ rệt, thời điểm hiện tại cho đến 2 tháng nữa lưu lượng dòng chảy cạn kiệt trên các sông rạch, do đó hạn, mặn sâu vào nội đồng trong khi nước ngầm phục vụ sinh hoạt là khó khăn. Trong vùng có tới 20% diện tích đất tự nhiên bị nhiễm mặn. Đa số dân trong vùng thường xuyên bị ảnh hưởng hạn hán, xâm nhập, tỷ lệ dân có nước ngọt sử dụng trong sinh hoạt còn thấp. Nhiều vùng, người dân phải mua nước sinh hoạt vào mùa khô, có thời điểm giá nước lên tới 60.000 đồng/m³, có nơi phải đi lấy nước xa nhà trên chục km... Giải quyết tình trạng khó khăn về nước sinh hoạt trong nhân dân, các địa phương, cấp ngành chức năng đã theo dõi chặt việc lấy nước và vận hành công trình lấy nước ngọt vào các sông, rạch vừa phục vụ sản xuất tưới tiêu vừa sử dụng tạm thời trong sinh hoạt; khuyến khích người dân tạm trữ nước bằng các lu, khạp, bể chứa. Các Chi cục nước sinh hoạt nông thôn tại các địa phương cũng đã cấp phát lu, bể chứa, mở các điểm cấp phát nước miễn phí cho dân những vùng đặc biệt khó khăn về nước sinh hoạt...

Phát biểu tại Hội nghị, Bộ trưởng Cao Đức Phát chỉ đạo: Biện pháp cấp bách mà Bộ và các địa phương phải làm ngay hiện nay là cụ thể hóa việc đánh giá ảnh hưởng của xâm nhập mặn và hạn hán từng khu vực, từng địa phương ở ĐBSCL để có kế hoạch chuẩn bị sẵn sàng vật tư, nhân lực và nguồn tài chính hỗ trợ nông dân. Khẩn trương xây dựng đập tạm giúp dân trữ nước ngọt và ngăn xâm nhập mặn sâu hơn, tích cực trữ nước ngọt ở những nơi có thể, điều chỉnh cơ cấu cây trồng, cơ cấu giống, nơi làm vụ xuân hè phải có đánh giá kỹ, nếu đảm bảo có nguồn nước mới để dân làm, ngược lại thì kiên quyết không cho làm. Khắc phục khó khăn về nước và cung cấp nước sinh hoạt cho nhân dân, trước mắt, các cấp ngành cần tổ chức tuyên truyền, thông báo hỗ trợ dụng cụ, phương tiện để nhân dân tích trữ nước đảm bảo sinh hoạt trong tháng 4 và tới đầu tháng 5. Vai trò của địa phương, tỉnh huyện, xã phải theo dõi sát những thông tin của khí tượng thủy văn và thủy lợi để có biện pháp phù hợp cho địa phương mình. Triển khai gấp các biện pháp hỗ trợ cho dân, thực hiện các biện pháp chống mặn cụ thể cho địa phương mình. Đây cũng là việc làm của các cấp ngành và của toàn dân cùng chung tay nỗ lực.